klik hier om naar mijn hoofdpagina te gaan

De epidemie van 2020

   Onlangs reisde ik in een bijna lege bus door het Limburgse heuvelland. De chauffeur was met linten beschermd tegen de passagiers, omdat die besmet zouden kunnen zijn met het coronavirus. Er was maar één andere passagier, een oud vrouwtje van buitenlandse afkomst. Zij zat ineengedoken achter in de bus, met een sjaal voor de mond. Waarom was zij zo bang?
Ik moest denken aan de berichtgeving over de epidemie op de website van de NOS. Op de vraag of men kan genezen indien men besmet is, gaf de NOS het 'geruststellende' antwoord dat 'de helft van de geïnfecteerden geneest'. Dit werd 'toegelicht' met de aantallen geregistreerde infecties en genezingen van die dag: respectievelijk ongeveer duizend en ongeveer vijfhonderd. Geen wonder dat mensen bang worden bij zulke voorlichting.
In werkelijkheid is de kans dat een geïnfecteerde sterft aan de gevolgen van het virus veel kleiner dan fifty-fifty: de experts van de Britse regering schatten dat ze kleiner is dan 1 percent. Zelfs voor tachtigplussers is de kans kleiner dan 10 percent. Verreweg de meeste infecties verlopen mild en worden niet geregistreerd. Genezingen worden nog minder gemeld, of pas na lange tijd.

Je kunt van het virus wel flink ziek worden. Dat merkte ook een Nederlander die in Oostenrijk op wintersport was geweest en daarna in Brabant carnaval ging vieren. Hij kreeg koorts en een droge hoest, en hij was oververmoeid. Men plaatste hem en zijn contacten in quarantaine, om te voorkomen dat het hier net zo erg zou worden als in Bergamo in Italië.
Sinds president Trump aan bijna alle Europeanen de toegang tot Amerika ontzegde, in een vergeefse poging om de epidemie aan onze kant van de oceaan te houden, ging het bij ons in de media alleen nog maar over het coronavirus. Als ergens een poes Corona heette, kwam het in de krant. Het volk raakte in paniek en begon crackers en wc-papier te hamsteren.
Was de corona dan erger dan een gewone seizoensgriep, waar immers ook elk jaar veel oude mensen aan sterven? En stierven er niet veel meer mensen door andere oorzaken, zoals kanker en hartziekten? Want vroeg of laat sterven we allemaal. Alleen door een gezonde leefstijl kunnen we wat langer in het land der levenden verblijven.

Men kan niet zeggen dat Trump de coronacrisis adequaat heeft aangepakt, want daarvoor zijn de sterftecijfers in Amerika te hoog. Maar hij plaatst wel zo nu en dan rake opmerkingen. Zo zegt hij dat er veel meer mensen overlijden aan verkeersongelukken dan aan corona, en dat we toch niet verhinderen dat mensen in hun auto's stappen. Ook zegt hij dat het middel niet erger mag zijn dan de kwaal, doelend op de werkloosheid en armoede die het gevolg zijn van de lockdown die bijvoorbeeld in Californië op last van de overheid is ingesteld. Natuurlijk geeft hij China de schuld van de pandemie. Hij zegt dat het dictatoriale regime te traag heeft gereageerd op de uitbraak ervan in Wuhan.
De Braziliaanse president Bolsonaro zou eveneens het liefst alle coronamaatregelen schrappen die door de gouverneurs van de deelstaten zijn ingevoerd, omdat door de maatregelen in zijn land op korte termijn teveel kleine ondernemers failliet gaan.
Een professor in de filosofie zei onlangs op de televisie dat de coronapandemie honderd jaar geleden niet eens zou zijn opgemerkt, en dat ze in het niet valt bij de Spaanse griep die toen de wereld teisterde en waardoor juist heel veel jonge mensen overleden.

Terwijl we langzaam maar zeker opstaan uit de 'intelligente lockdown' en ons begeven in de 'anderhalvemeter-samenleving', zie ik met dankbaarheid terug op de vrijheden die we hebben genoten. De horeca was dicht, maar ik kon gewoon overal met de hond wandelen en met de bus reizen. Mondkapjes waren niet nodig, en werden zelfs afgeraden. Men vertrouwde erop dat we onderling afstand zouden bewaren en dat we vaak onze handen zouden wassen.
In de vanouds katholieke landen van Europa moest een veel strengere lockdown door de politie worden gehandhaafd, omdat de mensen daar minder vertrouwen hebben in de overheid.
De virologen waar onze premier Rutte mee samenwerkte, wilden het virus gecontroleerd laten rondgaan onder jongeren om groepsimmuniteit op te bouwen. Door de beperkte lockdown zou de exponentiële groei van het aantal coronapatiënten afgeremd worden. De piek van het dagelijkse aantal opnames in de ziekenhuizen zou minder hoog worden, en de verpleging zou gegarandeerd blijven.
Tegelijk moesten de mensen die in de verpleeghuizen verzorgd worden wel in strenge quarantaine.

Neemt het virus in ons land een zomerpauze? Het zal in ieder geval na de zomer nog niet verdwenen zijn. Want het blijkt nu dat mensen die slechts milde klachten van corona hebben gehad, ook slechts weinig immuniteit hebben opgebouwd. Ondertussen muteert het virus, in gunstige dan wel ongunstige zin. We hopen dat een tweede golf minder problemen oplevert, omdat we beter zijn voorbereid.
De coronamaatregelen zijn versoepeld: de scholen zijn voor de vakantie weer opengegaan, de terrassen zijn ook weer open, zij het met beperkingen, en het openbaar vervoer heeft de normale dienstregeling. Helaas moeten we in de bus een mondkapje dragen, en in de winkels zijn er gele looplijnen. Zelfs buiten op straat moeten we afstand houden. Dus de versoepeling maakt het er voor het moment niet gezelliger op.
Inmiddels wijst onderzoek uit dat besmetting vooral plaats vindt als groepen mensen samenzijn in slecht geventileerde ruimten, niet door direct fysiek contact maar door zogenaamde aerosols die in de lucht blijven zweven. De fnuikende anderhalvemeter zou kunnen worden vervangen door een relatief eenvoudige ventilatiemaatregel.

Het epicentrum van het virus is nu in Amerika. In Europa zijn er ook wel nieuwe uitbraken, waarvoor men gedeeltelijke lockdowns in petto heeft. Echter, steeds meer mensen vinden de maatregelen eigenlijk helemaal niet proportioneel. Teveel mensen verarmen en vereenzamen. Er zijn bijvoorbeeld ook veel wetenschappers die dit verkondigen. Sommigen vermoeden zelfs dat er een deep state is die ons wil controleren vanuit een laboratorium. Zij accepteren niet meer dat ze worden opgesloten en willen geen vaccin dat ze niet vertrouwen. Persoonlijk ervaar ik het mondkapje als een te grote inbreuk op mijn lichamelijke integriteit.
"Never let a good crisis go to waste", zei Churchill ooit. We hebben een unieke gelegenheid om de luchtvervuiling aan te pakken. Misschien wordt het thuis werken blijvend gefaciliteerd. Dan kan iedereen zijn auto in de garage laten staan.
Maar wat doen we als er in de toekomst een nieuw griepvirus opduikt, omdat we niet voldoende afstand houden tot de wilde natuur?
Het belangrijkste is dat we een plotselinge uitbraak aankunnen. We moeten dus een leger van reservisten vormen om nieuwe patiënten op te vangen. Is maatschappelijke dienstplicht een optie? Dan hoeven we de zieken en de zwakken niet vergaand te isoleren, maar kunnen we ze juist opzoeken. Want we hoeven nergens bang voor te zijn, behalve voor de angst zelf.


Corona blues


De hele wereld loopt te hijgen
met maskers tegen Pan de Mie,
maar geen malades die ik zie.
Je zou nog eerder measles krijgen.

De buschauffeur begint te dreigen
en brult Befehle in het rond:
de ziekenlap moet voor de mond,
alvorens iemand in mag stijgen.

De bus stopt midden op de brug.
De stuurman telt ons als een herder;
de vieze lapjes mogen verder,
de rest die moet sofort terug.

Ik weet niet, zal het iemand wagen
het ziekenmasker af te doen,
zich vrij te voelen, net als toen,
und keinen Judenstern zu tragen.